Q&A

Meest gestelde vragen

Wat is soja?

Soja is een eenjarig gewas dat een eetbare boon oplevert met een hoog gehalte aan eiwitten (40 – 50%) en olie (20%). Door de gunstige aminozuursamenstelling is soja een goede eiwitbron voor menselijke voeding (denk aan tofuh en tempeh), maar is het ook zeer geschikt als diervoeder. Sojaolie is wereldwijd een van de meest geconsumeerde plantaardige oliën. Het grootste gedeelte van de mondiale sojaproductie wordt gebruikt als veevoer. Door de hoge eiwitopbrengst per hectare (1,5 – 3,0 ton/hectare) en de goede vetzuursamenstelling heeft soja een erg gunstige prijs-kwaliteitverhouding ten opzichte van andere eiwitbronnen.

Waarom is er een Task Force Duurzame Soja opgericht?

De verwachting is dat de wereldwijde vraag naar soja nog sterk zal stijgen. Een belangrijke uitdaging voor de nabije toekomst is deze uitbreiding op een zo duurzaam mogelijke manier te laten plaatsvinden. De Task Force Duurzame Soja is een platform van Nederlandse bedrijven in de sojaketen dat een bijdrage wil leveren aan een ecologisch en sociaal verantwoorde sojateelt. Zij is van mening dat een internationale aanpak gericht op het duurzamer maken van de reguliere bulkstroom van soja het meest effectief is. De Task Force ondersteunt daarom de Round Table on Responsible Soy waar bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties op internationaal niveau principes, criteria en indicatoren voor duurzame soja ontwikkelen.

Wat doet de Round Table on Responsible Soy?

In de algemene vergadering van de Round Table on Responsible Soy in mei 2007 is afgesproken voor de volgende sociale en milieuthema’s verifieerbare criteria voor de sojateelt vast te stellen:

  • Werknemersrechten
  • Landrechten
  • Respect voor kleinschalig en traditioneel landgebruik
  • Welzijn inheemse bevolking
  • Bescherming biodiversiteit
  • Watergebruik
  • Bodemvruchtbaarheid
  • Gebruik bestrijdingsmiddelen
  • Impact infrastructuur

Eind 2008 moeten criteria voor duurzame soja ontwikkeld zijn en moet duidelijk zijn hoe deze in de praktijk toegepast en gecontroleerd kunnen worden. Een internationale werkgroep met vertegenwoordigers uit de sojaketen en maatschappelijke organisaties gaat hiermee nu aan de slag. Ook zijn publieke consultatierondes ingebouwd wat uiteindelijk moet resulteren in duurzaamheidscriteria die op een breed internationaal draagvlak kunnen rekenen.

Gaat de sojateelt ten koste van de Amazone?

De grote sojaproductiegebieden liggen buiten de Amazone. Op beperkte schaal wordt er in Brazilië ook soja in de Amazone geteeld (1 – 2%) evenals diverse andere landbouwgewassen. De Task Force Duurzame Soja wil dat de uitbreiding van de sojateelt in Zuid-Amerika op verantwoorde wijze plaatsvindt. Een belangrijk initiatief op het gebied van duurzame soja is het Amazone Moratorium. Braziliaanse sojaverwerkers en handelaren hebben in juni 2006 in overleg met de Europese industrie en maatschappelijke organisaties, zoals Greenpeace, besloten om voor een periode van minimaal 2 jaar geen sojabonen meer te kopen van land dat is ontbost in het Amazone regenwoud na 24 juli 2006. De periode van 2 jaar wordt benut o.a. om te komen tot een adequaat monitoringsysteem en regels voor verantwoord landgebruik.

Is er sprake van slavenarbeid bij de productie van soja?

Bij het ontginnen van land wordt in Zuid-Amerika naar verluidt nogal eens gebruik gemaakt van arbeiders die volstrekt onvoldoende rechten hebben. Als Task Force zijn we uiteraard fel gekant tegen elke vorm van slavernij. Het is echter lastig om na te trekken of uiteindelijk op dit land soja wordt geteeld. Dit moet verder worden onderzocht. We vinden het om deze reden belangrijk dat rechten van werknemers een plaats hebben op de agenda van de Round Table on Responsible Soy (RTRS). In de RTRS moet de aard en de omvang van dit probleem in kaart worden gebracht om vervolgens oplossingsrichtingen uit te werken. Ook krijgt slavenarbeid een plaats binnen het Amazone Moratorium, waarin een moratorium geldt op soja uit het Amazonegebied en op handel met bedrijven die zich schuldig maken aan slavenarbeid.

Hoe staat de Task Force tegenover het gebruik van soja die geteeld is op grond waarvan de lokale bevolking met geweld is verdreven?

Eigendomsrechten van land zijn in grote delen van Brazilië een juridisch complexe aangelegenheid. De wetgeving is vaak niet eenduidig. Daarom komt het regelmatig voor dat verschillende partijen aanspraak maken op hetzelfde stuk land. Hieruit ontstaan conflicten. Daarom staan landrechten op de agenda van de Round Table on Responsible Soy.

Hoe staat de Task Force ten opzichte van genetisch gemodificeerde soja?

De in de Task Force participerende bedrijven maken op grond van de wensen van hun klanten een afweging of al dan niet producten van genetisch gemodificeerde soja worden geleverd.

Volgens diverse maatschappelijke organisaties is er nu al soja beschikbaar die op een verantwoorde wijze is geproduceerd. Wat vindt de Task Force hiervan?
Het betreft hier initiatieven waarbij in kleinschalig verband criteria zijn gedefinieerd voor duurzame soja. Het eenzijdig opleggen van duurzaamheidscriteria vanuit individuele bedrijven zal hoogstens leiden tot het ontstaan van nichemarkten. De Task Force is van mening dat gewerkt moet worden aan het duurzamer maken van de reguliere bulkstroom soja. Dus in internationaal verband via de Round Table on Responsible Soy de duurzaamheidsissues analyseren en vervolgens duurzaamheidscriteria ontwikkelen die praktisch toepasbaar zijn en waarvoor voldoende draagvlak is zowel in de sojaproducerende landen als in de landen die soja importeren.

Wat vindt de Nederlandse overheid van de duurzaamheidsinitiatieven in de sojateelt?

In de brief ‘Duurzame soja’ van 6 juni 2007 geeft minister Verburg aan dat het kabinet de maatschappelijke zorg deelt over de negatieve effecten die gepaard gaan met de uitbreiding van de sojateelt in vooral Argentinië en Brazilië. De Nederlandse regering ontwikkelt eigen activiteiten om een duurzame sojasector op te bouwen en participeert in en ondersteunt initiatieven van bedrijfsleven en NGO’s. Volgens Verburg is de Round Table on Responsible Soy het belangrijkste instrument hiervoor. De regering waardeert de rol die NGO’s, bedrijfsleven en (onderzoek)instellingen spelen in het overleg gericht op duurzame sojaketens en wil de samenwerking continueren.